Tüm Yazılar

Stres ve travmalar yediriyor, yeme bozuklukları asosyalleştiriyor!

Stres ve travmalar yediriyor, yeme bozuklukları asosyalleştiriyor!

Daha oldukça hanımlarda görülen yeme bozukluğunun son dönemlerde erkeklerde de artışa geçtiğini belirten Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Ercan Abay, hem de bu sıhhat problemininin asosyalleştirdiğini de söylemiş oldu.

Pandemi döneminde hareketsizlik, sosyalleşememe, iş kaybı, kilo yada yiyecek yemekle ilgili devamlı düşüncelerin artmasının yeme bozuklukları oranının artmasına sebep bulunduğunu kaydeden Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Psikiyatrist Prof. Dr. Ercan Abay, yeme bozukluklarının; genetik, biyolojik ve psikososyal sebepleri olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Abay, bilhassa azalmış kişilik saygısı, depresyon, değersizlik hissi, aile içi çatışmalar ve kişilik sorunları yaşayan bireylerin yeme bozukluğuna eğilimli olduklarına değinerek, uyarılarda bulunmuş oldu.

Prof. Dr. Ercan Abay, yeme bozukluğunun yaygın olarak 15-19 yaş grubunda rastlandığını söyleyerek, “Hanımlarda 10 kat daha sık görülüyor sadece günümüzde erkeklerde de görülme sıklığı giderek artmaktadır” dedi.

REKABETÇİ KİŞİLERDE YEME BOZUKLUĞU GELİŞME RİSKİ YÜKSEK 
Yeme bozukluklarında sosyokültürel etkenlerin de görevi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Ercan Abay, “Rejim yapma davranışı ile yeme bozuklukları içinde mühim bir ilişki vardır. Günümüz toplumunda ince bedene haiz olmak istenen bir durumdur. İsteyerek rejim yapanların amacı daha çekici olma çabasıdır. İsteyerek rejim yapanlar genel anlamda mankenler, balerinler, sporcular, jokeyler benzer biçimde iş yaşamlarında rekabetin olduğu kişilerdir ve yeme bozukluğu geliştirme riskleri yüksektir.” açıklamalarında bulunmuş oldu.

“YEME BOZUKLUKLARI PANDEMİ DÖNEMİNDE DAHA DA ARTTI”

Pandemi döneminde yaşanmış olan artışlarla ilgili konuşan Prof. Dr. Abay, “Yeme bozukluğu emareleri ile başvuran hasta sayısı pandemi döneminde artmıştır. İlgi alanlarının daralması, değişik etkinliklere katılamama, yalnızlaşma, iş kaybı, tüm aile bireylerinin bir arada olması, gövde ile ilgili uğraşların artması ile evde aşırı egzersiz yapma eğilimleri, tek uğraş noktalarının yiyecek yeme ya da yememe olması bu artışın sebepleri içinde yer alır.” ifadelerini kullandı.

“YEME BOZUKLUĞU OLAN BİREYLER ASOSYAL BİR YAŞAMI TERCİH EDİYOR” 
Yeme bozukluğu olan kişilerin sosyalleşmekten kaçındıklarını söyleyen Prof. Dr. Abay, “Yalnız yiyecek yemeyi tercih ederler. Aile ya da dostlarıyla bir araya gelmiş olarak yiyecek yemeyi istemezler. Bu yüzden, ofis, okul, toplumsal ortamlardan uzak kalmış olarak, istedikleri ortamın onlara sunulması kısıtlayıcı yeme ya da tıkınırcasına yeme davranışlarını gerçekleştirme de tetikleyici olabilir” ifadelerinde bulunmuş oldu.

Stres ve depresyon benzer biçimde negatif durumlarla baş edememenin kişileri aşırı yemeye teşvik ettiğini kaydeden Prof. Dr. Ercan Abay, “Pandemi sürecinin oluşturduğu kaygı, kendisine ve sevdiklerine zarar geleceği ihtimali sebebiyle, aslına bakarsanız uzak durdukları toplumsal yaşamdan daha da uzaklaşırlar. Bu da yalnız başına tıkınırcasına ya da kısıtlayıcı yemelere niçin olabilir.” dedi.

STRES DAHA FAZLA YEDİRİYOR 
Stres ve yeme bozuklukları içinde ilişki bulunduğunu söyleyen Prof. Dr. Ercan Abay, “Stres durumunda kortizol hormonu yüksek oranda salgılanarak tuzlu, tatlı ve yağlı gıdaların tüketimi artar. Stres ne kadar fazla olursa, duygusal rahatlama için bu tür yiyeceklerin tüketim miktarı da artar. Yiyecek yeme isteğini tetikleyici etken haz duygusudur. Beyin ödül sisteminde gıdalar tüketildiğinde dopamin ve serotonin nörotransmitterleri salgılanarak mutluluk hissi oluşur. Bu mutluluk duygusundaki artış, negatif duygularda yeme davranışının tekrarlanmasına niçin olur.” ifadelerini kullandı.

Mutluluk duygusundaki artış, negatif duygularda yeme davranışının tekrarlanmasına niçin olur
Duygusal yeme açlığı yerine değişik şeylere odaklanılması icap ettiğini vurgulan Prof. Dr. Abay, “ Her bir duygunun tetikleyicileri ve yatıştırıcıları vardır. Yiyecek bu duyguları iyileştirmez. Bir ihtimal, kısa bir süre yatıştırabilir fakat çözüm sağlamaz. Duygusal açlık sebebiyle yenilen her şeyden sonrasında şahıs kendini daha da fena hisseder ve pişmanlık duygusu ile beraber yemeye iten sebebe bir de aşırı yemenin huzursuzluğu eklenmiş olur. Duygusal yemenin bilincinde olmak ve kişiyi bu davranışa iten şeyin ne işe yaradığını idrak etmek gerekir.” dedi.

BESLENMEYE KATI YASAKLAR KOYMAK DOĞRU DEĞİL 
Yeme bozukluğuna karşı tavsiyelerde de bulunan Prof. Dr. Abay, “Yiyecek yerken bilincinde olarak tüm duyular yemeğe odaklanır. Minik ısırıklar alınır ve yavaş yiyecek yenir. Ağza ufak lokmalar alındığında gıdaların tadına daha kolay varılır. Yeme duygularından uzaklaşmak için yiyecek yerine yürüyüşe çıkmak, kısa süreli uyumak, bir arkadaşla söyleşi etmek benzer biçimde daha keyifli bir etkinliğe katılmak doğru olur. Beslenmeye katı yasaklar koymak doğru değildir. Kısıtlanan beslenme sonrasında daha büyük bir arzu ile büyük porsiyonlarla yiyecek tetiklenebilir” diye konuştu.

Öğünler haricinde yeme isteği olan kişilerin iki stratejiden faydalanabileceğini de belirten Prof. Dr. Abay, “Birincisi, yeme davranışı haricinde yürüyüş yapmak, film seyretmek benzer biçimde bir başka etkinlikle zaman geçirmeleri istenir. İkincisi, yeme isteği oluştuğunda ve zihin buna odaklandığında, kişilerin kendilerine bunun ‘geçici bir arzu’ bulunduğunu hatırlatmaları gerekir. Ek olarak, açlık duygusu su içerek yada kalorisi düşük yiyecekler ve sıhhatli atıştırmalıklarla ötelenmesi denenebilir” dedi.

Prof. Dr. Ercan Abay, yeme bozukluğu çeşitleri “anoreksiya nevroza (AN), bulimiya nevroza (BN) ve tıkınırcasına yeme bozukluğu (TYB) hakkında da mühim bilgiler paylaştı:

ANOREKSİYA NERVOSA 
Anoreksiya nevroza (AN), önceleri ‘sinirsel iştah kaybı’ olarak tanımlanırdı. Bugün AN, iştah kaybı ile ilgili değildir. Vücuda yemeğin girmesini engellemek, gireni de çıkarmaya çalışmakla ilgilidir.

Hasta ideal kilosunun altında olmasına karşın kendisini şişman görür ve hisseder ve sürekli zayıflama isteği içerisindedir.

Zayıflama isteği, yiyecek yemeyi reddetme ve yediği azca miktar yemeği de bedenden atma eğilimi ile birliktedir.

Anoreksiya nevroza hastalarının kilo yitirmek amacıyla uyguladığı yöntemler: Laksatif (ishal ilaçları) ve diüretik (sıvı attırıcı ilaçlar) kullanmak, kendini kusturmak, yoğun egzersiz yapmak.

İdeal kilosunun oldukça altında olmasına rağmen kendisini şişman olarak görmek hastalığın mühim özelliğidir. Hasta kilosunu ve yeme davranışını takıntı yapar. Onlarca kere tartılır ve kilo değişikliğini seyretmek hastalığın özelliğidir.

BULİMİYA NERVOZA (BN) – BULIMIA NERVOZA (BN) 
Bulimiya sözcüğü ‘bir öküzü yiyecek kadar aç olmak’ anlamına gelir. Roma İmparatorluğu’nda; zenginlerin kontrolsüz, tıkınırcasına yedikleri ve hazzı devam ettirebilmek için, kusup yemeye devam ettikleri bilinir. Kusmak için hususi odaların yapıldığı bilinir.

BN hastalarında tıkanırcasına yeme atakları ve devamında istemli kusmalar, aşırı egzersizler, diüretik ve laksatif kullanımları görülür.

Anoreksiya nevroza hastalarının aksine şahıs düzgüsel şişman ya da hafifçe şişman olabilir. Tıkanırcasına yeme davranışı, utanç duygusu olduğundan gizli saklı yapılır. Tıkınırcasına yeme davranış sıklığı haftada birkaç kereden, günde birkaç kereye kadar olabilir.

TIKINIRCASINA YEME BOZUKLUĞU (TYB) 
Kişinin belirli bir vakit içinde ve yiyebileceğinden oldukça fazla oranda yiyeceği kısa sürede tükettiği, yeme davranışını dizginleyemediği ve yeme davranışını yine etmiş olduğu bir yeme bozukluğudur.

Tıkınırcasına yeme bozukluğu durumunda temel özellik olarak, BN’den değişik olarak tıkınırcasına yeme ataklarının yol açabileceği tesirleri gidermek için, hastanın kendini kusmaya zorlaması, laksatif yada diüretik ilaçlar kullanımı, yeme alışkanlığını uzun süre dizginlemesi ve yorucu gövde hareketleriyle metabolizmayı hızlandırması benzer biçimde tedbirler bulunmaz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu