Tüm Yazılar

Depersonalizasyon bozukluğu nedir? Semptomlar iyi mi azaltılabilir?

Depersonalizasyon bozukluğu nedir? Semptomlar nasıl azaltılabilir?

Psikolog Arzu Memnun, mevzu hakkında merak edilenleri tüm ayrıntılarıyla sizler için söyledi. Daha öncesinde asla kendinizden kopmuş bir halde ya da sanki etrafınızdaki dünyanın sizden koptuğunu hissettiniz mi? Depersonalizasyon kelimesi ilk kez 1880 senesinde Henri Frederic Amiel tarafınca kullanılmıştır. Depersonalizasyon ve derealizasyon bireylerin devamlı ve tekrarlayan bir halde her iki bozukluktan birinin duygulara haiz olduğu ruhsal bir bozukluk şeklinde tanımlanabilir. Depersonalizasyon ve derealizasyon birbirlerinden farklılaşmaktadır.

Depersonalizasyon özetlemek gerekirse ferdin kendisinden kopmasıdır

Fert bu durumda kendisinden kopuk hissetmeye adım atar. Birazcık daha netleştirelim bireyler kendi düşüncelerinin ve bedenlerinin dışarıdan bir gözlemcisi benzer biçimde hissederler hatta çoğu zaman kendi düşünceleri ve eylemlerinde denetim kaybettiklerini bildirebilirler. Bu bozukluğa haiz bireyler çoğunlukla gerçekliğin ve varoluşun sorgulama ve eleştirel düşünme dürtüsünü yaşarlar. Fizyolojik bedenlerinden kopuk hissettiğini ifade eden bireyler sanki bedenlerini doldurmuyormuş benzer biçimde, konuşmaları yada fizyolojik hareketleri kontrolden çıkmışçasına hissedebilirler ve kendilerini yaşamlarından uzakta deneyimlemektedirler.

Derealizasyon kişinin çevresinden kopmasıdır

Derealizasyon ise depersonalizasyondan değişik bir halde kişinin çevresinden kopması biçiminde tanımlanmaktadır. Derealizasyona haiz olan bireyler dünyayı sisli bir halde, gerçek üstü görsel bir halde çarpıtılmış yada rüya benzer biçimde algıladıklarını bildirirler. Derealizasyon bozukluğu olan bireyler çoğu zaman yaşadıkları bir duyguyu sanki vakit geçiyormuş biçiminde tanımlarlar ve şimdiki vakit teriminde olamayabilirler. Hatta bazı durumlarda kendi düşüncelerini kendilerinin değilmiş benzer biçimde yaşayabilirler. Kimi zaman yaşadıkları bir anıyı hatırlayabilirler sadece onu kişisel olarak deneyimlemişçesine hissedemeyebilirler.

Depersonalizasyon yada derealizasyon bozukluğunun temel emaresi ferdin kendi içinde gerçekdışı öznel deneyimi yada ferdin çevresinden kopmasıdır. Bu bozukluğa haiz bireylerin bir çok ciddi psikoz yada beyin semptomlarında meydana gelen bir durumdan kaynaklandığını düşünerek semptomları yanlış yorumlayabilmektedirler. Bu durumda semptomların ilerlemesine ve kötüleşmesine yol açan kaygı ve takıntılarda artışa yol açabilmektedir.

DSM-5’te depersonalizasyon bozukluğuna deralizasyonda eklenilmiş ve bozukluk DRDR biçiminde yeniden adlandırılmış. Bu bozukluğa haiz bireyler bazı kriterleri karşılamalıdırlar. Bu kriterler şu şekilde açıklanabilir; kalıcı bir halde tekrarlayan depersonalizasyon – derealizasyon ataklarının varlığı, bir epizot sürecinde gerçeklik ve dissosiyasyonu ayırt edebilme şu demek oluyor ki bozukluğa haiz ferdin algısal bir rahatsızlığının farkına varmasıdır. Yaşanılan semptomlar kişinin toplumsal, mesleki ve günlük yaşamına müdahale edecek kadar ciddidir. Semptomlar bir madde ya da ilaçtan kaynaklanmamakla beraber başka bir bozukluktan da kaynaklanmamaktadır. Bu bozukluğu genel popülasyonun ortalama yüzde 1-2’si deneyimlemektedir. Bu bozukluğun büyük seviyede çocukluk çağı istismarı travmalarıyla ilişkili olduğu düşünülmektedir. Negatif yaşanmış olan erken çocukluk deneyimleri bilhassa istismar, duygusal istismar, duyarsızlaşma, dikkatsizlik benzer biçimde durumlar semptomların gelişimi ile ilişkilendirilmiştir. Yaşamın içinde bireylerin yaşamış olduğu stres, ürkü atak ve uyuşturucu kullanımı hastalığın tetikleyicileri içinde sayılabilir.

Semptomlar iyi mi azaltılabilir?

Semptomların azalabilmesi için kişisel etkileşim ve rahatlama gerekmektedir. Bilhassa ferdin dikkatini dağıtacak söyleşi etmek yada film seyretmek de geçici bir rahatlama sağlayabilir. Semptomun sertliğini azaltabilmek için rejim ve egzersiz yapılabilir. Alkol tüketimi ve bitkinlik semptomları artırabilir. Bireyler kısa süreli bir halde depersonalizasyon yaşayabilirler sadece depersonalizasyon yada derealizasyon bozukluğu yaşanılan duyguların kuvvetli, şiddetli, ısrar eden, tekrarlayıcı ve devamlı olduğunda bilhassa günlük hayatta ferdin işlevselliğini mühim bir seviyede etkilediğinde ortaya çıkmaktadır. Yaşanılan epizotlar geçici olma eğiliminde olabilir fakat süresi değişken olabilmekle birlikte bazı bireylerde birkaç hafta sürebilir.

Önlenebilir mi?

Depersonalizasyon yada derealizasyon bozukluğu minik yaşta istismara uğramış olan evlatların ruh sağlığı yardımı alması ile önlenebilir. Çocuklar için travmaya nazaran müdahalede bulunma gelecekteki semptomların önlenmesinde yararlı olabilmektedir. Bu bozukluğun oluştuktan sonraki tedavisi zor ve dirençlidir. Kimi profesyonellere nazaran semptomların durağan(durgun) ve tedaviye daha azca cevap verme eğiliminde olduğu tanı koymada yaşanmış olan gecikmeden kaynaklı olabileceği düşünülüyor. Bununla birlikte çoğunlukla semptomlar geçici olabilmekte ve tedavi olmaksınız kendiliğinden düzelebilmektedir. Tedavi sürecinde psikoterapi, bilişsel davranışçı terapi, psikoeğitim, hipnoz ve meditasyon süreçleri bulunabilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu