Tüm Yazılar

Çocukluk döneminde öz denetim iyi mi desteklenebilir?

Çocukluk döneminde öz denetim nasıl desteklenebilir?

Denetim kelimesinin anlamı kontroldür. Denetim bir şeyin kurallara ve talimatlara uygun bir şekilde yapılıp yapılmadığını denetim etmeye denmektedir. Öz denetim ise ferdin cemiyet içindeki davranışlarını denetim etmesi anlamına gelmektedir. Ferdin cemiyet tarafınca kabul görmesi için otokontrol becerisine haiz olması gerekmektedir. Doğrusu ferdin toplumsal çevresi tarafınca kabul görmesi, ideallerini gerçekleştirebilmesi için duygularını ve düşüncelerini sınırlamasına öz denetim denmektedir.

Pozitif yönde ve negatif duyguları eklerken aşırıya kaçmamak öz denetimdir

Bir tek kıskançlık yada hiddet benzer biçimde negatif duygularda yaşanmış olan bir sınırlamadan ziyade ferdin pozitif yönde duygularını eklerken de aşırıya kaçmamak için kendisini denetim etmesi de öz denetimdir. Öz denetimin amacı her türlü aşırılıktan kaçınmak ve topluma uyum sağlamak biçiminde değerlendirilebilir. Kelime anlamı olarak daha önemli bir amaca erişebilmek için ferdin tepkilerini, davranışlarını ya da başka bir hedefe yönelme eğilimini denetleyip sınırlaması ve kendi kendini denetlemesidir.

Öz denetim niçin bu kadar mühim?

Fert sadece öz denetim sağlayabildiği takdirde cemiyet tarafınca kabul görür hem toplumsal hem de iş yaşamında istediklerini bu şekilde gerçekleştirebilir. Eğer öz denetimini sağlayamaz şu demek oluyor ki duygu ve tepkilerini denetim altında tutmakta güçlük çeker ise toplumdan dışlanma ihtimalleri de bir o denli yükselebilir. Cemiyet tarafınca dışlanma bireylerin bulundukları çevreye nazaran değişkenlik izah edebilir. Duygu kontrolü olmayan bireyler dost çevresinden uzaklaşabilir, mahalle baskısına maruz kalabilir ve işten çıkarılabilirler. Mesela ferdin söz ya da davranış karşısında oldukca sinirlenmesine karşın öfkesini denetim edebilmesi ve çevresinde bulunan insanlara yansıtmaması bir öz denetim göstergesi denilebilir.

Öz denetimin bilhassa sıhhat ve esenlik için mühim bir etkendir

İstenmedik davranışları göstermekten kaçınmak, istendik davranışları çoğaltmak, kişinin uzun seviyede amaçlarına ulaşabilmesi için gösterdiği tepkilerini değiştirmesi, ayarlayabilmesi ve kişinin kendisini denetim altında tutabilme yeterliliği biçiminde tanımlanmaktadır. Öz denetimin bilhassa sıhhat ve esenlik için mühim bir etken olduğu emek harcamalar sonucunda görülmüştür. Bilhassa sıhhatli beslenme, zayıflama spor yapma, işleri ertelememe, fena alışkanlıkları bırakma ve para biriktirme benzer biçimde mevzular öz denetimin lüzumlu olduğu alanlardandır. Halk içinde öz disiplin, kararlılık, dayanıklılık, irade benzer biçimde deyişlerde kullanılmaktadır.

Öz denetim fertleri zararı olan davranışlardan uzaklaştırabilir

Öz denetim becerisi ferdin kendisini ve dünya içinde daha iyi bir uyuma haiz olabilmesi için kendisini değiştirmesine destek sağlar. Bu şekilde kişi kendisine zarar verecek davranışlardan uzaklaşabilir. Kişinin pozitif yönde değişimini ve kendisini denetim altında tutma becerisini sağlar. Böylece kişi yaşamının üstünde yetkinlik ve kendini yönetme, yönlendirme gücüne haiz olabilmektedir. Kişinin yaşamış olduğu vakalar karşısında aşırı duygusal tepkilerini denetim edebilmesi ve denetleyebilmesi öz denetim yardımıyla mümkün hale gelebilmektedir. Fert kişisel sorumluluklarını kabul edebilir hale gelmeye adım atar. Kendisine odaklanır ve değişik bireylerle etkili yazışma kurması öz denetim yöntemiyle sağlanabilir. Bireylerin olgun, mesuliyet alabilen kişiler olabilmesine destek sağlar.

Öz denetim bir tek ferdin kendisine değil yakın ve uzak çevresinde bulunan insanoğlu içinde yararlı bir süreci devamında getirir. Bireylerde meydana gelen değişimler tüm toplumu da etkileyebilmektedir. Öz denetim ile ilgili meydana getirilen çalışmalarda bilhassa yaşam içinde kendisini denetim etme becerisi yüksek olan bireylerin bilimsel nitelikli başarılarının da daha yüksek olduğu görülmüştür.

Toplumda bireylerin öz denetime haiz olmasını engellemiş olan çeşitli faktörler vardır

Bilhassa çocuklukta bireylerin her istediklerinin yerine getirilmesi, aile içinde olmayan kurallar ve mevcud kuralların devamlı değişmesi, anne-baba eksikliği ya da tutarsız davranışları, aşırı baskıcı ya da özgür bir aile yapısının olması, çocuğun istismar edilmesi, çocuğun sorumluluklarının devamlı başkaları tarafınca yerine getiriliyor olması, yaşına uygun sorumlulukların verilmemesi, çocuk adına verilen kararlara zorla uyması istenmesi, çocuğun devamlı takdir edilmesi ben merkezci olması ya da devamlı yetersiz hissettirilmesi sen yapamazsın denmesi benzer biçimde durumlar çocukta öz denetim davranışı gelişmeyebilmektedir.

Öz denetimi iyi mi sağlayabiliriz? Bilhassa çocukluk döneminde iyi mi destekleyebiliriz?

Evlatların öz denetim sahibi olabilmeleri için bilhassa kendileri ve ötekiler için iyi duygulara, doğru ve hatası anlama ve sorunları çözebilmek için seçeneklerinin olması gerekmektedir. Bilhassa anne babalar çocuklarına karşı sevgilerini ifade edebilmeli ve koşulsuz sevdiklerini göstermelidirler.

Görüş birliğinde olmak açık ve sürekliliği olan tutarlı kurallara haiz olmak, iletişimde açık olmak, sorun davranışı idrak etmek ve evladı bunun için gözlemlemek, evlatların kendilerini iyi hissetmelerini sağlamak, güvenilir bir çevre hazırlamak, belirli bazı sınırlar koymak, vakaları öncesinde denetim edebilmek, çocuğun sorun çözme becerisini kazanmasını sağlamak, vakalara fazla müdahil olmamak benzer biçimde faktörlere dikkat etmek öz denetim sahibi bireyler yetişmesinde mühim adımlardır. Bilhassa gerektiğinde bir uzman yardımı almak da önemlidir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu